2D Ψηφιακη Μαστογραφια

Στη διεθνή βιβλιογραφία καταγράφονται εννέα τυχαιοποιημένες μελέτες πληθυσμιακού προληπτικού ελέγχου, οι οποίες απέδειξαν ότι η μαστογραφία μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού κατά 30–40%.

Επιπλέον, μια σημαντική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2019 στο περιοδικό Cancer έδειξε ότι οι γυναίκες που συμμετείχαν σε προγράμματα προληπτικού μαστογραφικού ελέγχου είχαν 49% μικρότερο κίνδυνο να καταλήξουν από τη νόσο κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Συνεπώς, η μαστογραφία ως μέθοδος προληπτικού ελέγχου αποδεικνύεται ουσιαστικό εργαλείο που σώζει ζωές.

Κατευθυντήριες οδηγίες για τη μαστογραφία

Η διεθνής ιατρική κοινότητα συνιστά ότι γυναίκες χωρίς ιδιαίτερους προδιαθεσικούς παράγοντες θα πρέπει να υποβάλλονται στην πρώτη τους μαστογραφία περίπου στην ηλικία των 35 ετών. Αυτή η εξέταση χρησιμοποιείται και ως σημείο αναφοράς για τους μελλοντικούς ελέγχους.

Από την ηλικία των 40 ετών και μετά, τόσο οι διεθνείς οδηγίες όσο και η Ελληνική Εταιρεία Απεικόνισης Μαστού (www.hbis.gr) προτείνουν ετήσια επανάληψη της μαστογραφίας. Η συχνότητα αυτή κρίνεται σημαντική, καθώς με την αύξηση της ηλικίας αυξάνεται και η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού.

Η ετήσια επανάληψη θα πρέπει να συνεχίζεται έως τα 72 έτη. Μετά από αυτήν την ηλικία, η μαστογραφία συνιστάται ανά διετία. Ο θεράπων ιατρός μπορεί να προσαρμόσει το πρόγραμμα ελέγχου ανάλογα με τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου. Σε γενικές γραμμές, το διάστημα του ενός έτους θεωρείται διεθνώς ασφαλές, εκτός από περιπτώσεις υψηλού κινδύνου (πάνω από 20% σύμφωνα με μοντέλα εκτίμησης κινδύνου), όπου ενδέχεται να απαιτείται πιο τακτικός και εξατομικευμένος έλεγχος.

Η μαστογραφία είναι μια ακτινογραφική εξέταση χαμηλής δόσης που απεικονίζει τόσο τα φυσιολογικά ανατομικά στοιχεία όσο και τυχόν παθολογικές αλλοιώσεις του μαστού. Αποτελεί την πλέον κατάλληλη μέθοδο για τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού.

Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι μαστογραφίας:

α) Αναλογική μαστογραφία: Ο πρώτος τύπος που χρησιμοποιήθηκε για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού. Σήμερα, η χρήση της έχει περιοριστεί σημαντικά λόγω της εξέλιξης των ψηφιακών μεθόδων.

β) 2D ψηφιακή μαστογραφία: Η εξέλιξη της αναλογικής μαστογραφίας, η οποία πλέον έχει αντικαταστήσει την αναλογική τόσο διεθνώς όσο και στη χώρα μας. Προσφέρει υψηλότερη ευκρίνεια και διακριτική ικανότητα, καθώς και χαμηλότερη δόση ακτινοβολίας.

γ) 3D τομοσύνθεση (Digital Breast Tomosynthesis): Μια σύγχρονη τεχνολογία που καταγράφει τομογραφικές τομές όλου του πάχους του μαστού από διαφορετικές γωνίες, παρέχοντας τρισδιάστατη απεικόνιση. Η τομοσύνθεση βελτιώνει σημαντικά τη διαγνωστική ακρίβεια, ειδικά σε περιπτώσεις καρκίνου με άτυπη εμφάνιση, οι οποίες μπορεί να μην ανιχνεύονται με την κλασική ψηφιακή μαστογραφία.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τη διαδικασία της μαστογραφίας

Κατά τη μαστογραφία ασκείται ήπια πίεση στον μαστό για λίγα δευτερόλεπτα. Αυτό είναι απαραίτητο, καθώς μειώνει τη δόση ακτινοβολίας, βελτιώνει την ποιότητα της εικόνας και συμβάλλει στην ακριβέστερη διάγνωση.

Την ημέρα της εξέτασης, οι εξεταζόμενες θα πρέπει να αποφεύγουν τη χρήση κρέμας σώματος που περιέχει ταλκ ή αποσμητικού. Επιπλέον, είναι σημαντικό να φέρνουν μαζί τους τυχόν προηγούμενες μαστογραφίες, ώστε να μπορούν να συγκριθούν με τα νέα ευρήματα.

Πόσο επώδυνη είναι η μαστογραφία και πόσο διαρκεί;

Η ήπια πίεση που εφαρμόζεται θεωρείται γενικά ανεκτή από τις περισσότερες γυναίκες. Η συνολική διάρκεια της εξέτασης είναι περίπου 10 λεπτά, καθιστώντας τη γρήγορη και αποτελεσματική μέθοδο πρόληψης.

Η μαστογραφία θεωρείται ασφαλής, καθώς οι σύγχρονοι ψηφιακοί μαστογράφοι εκπέμπουν πολύ μικρή δόση ακτινοβολίας, η οποία δεν θέτει σε κίνδυνο την υγεία της εξεταζόμενης. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, δεν υπάρχει τεκμηρίωση ότι η δόση ακτινοβολίας που χρησιμοποιείται στη μαστογραφία προκαλεί καρκίνο του μαστού ή άλλες βλάβες σε γυναίκες από τη δεκαετία των 30 ετών και μετά.

Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, η δόση που λαμβάνει μια γυναίκα από μια ετήσια μαστογραφία είναι ισοδύναμη με την ακτινοβολία που θα δεχόταν κατά 13 ημέρες παραμονής στο φυσικό περιβάλλον ή με αυτή ενός μικρού αεροπορικού ταξιδιού.

Πώς να επιλέξουμε πού θα κάνουμε μαστογραφία

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια μονάδα διαγνωστικής απεικόνισης μαστού θα πρέπει να πληροί τις εξής προϋποθέσεις:

• Διενέργεια τουλάχιστον 1.000 μαστογραφιών ετησίως.

• Διαθέσιμος εξοπλισμός για διαγνωστική μαστογραφία και υπερηχογράφημα, σε κατάλληλες συνθήκες απεικόνισης.

• Τήρηση των φυσικο-τεχνικών προδιαγραφών που ορίζονται από τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές.

• Ο τεχνολόγος μαστού που πραγματοποιεί τις εξετάσεις πρέπει να έχει τουλάχιστον 40 ώρες ειδικής εκπαίδευσης και να συμμετέχει σε διαδικασίες αξιολόγησης ποιότητας και ενημερωτικά σεμινάρια.

• Ο ακτινολόγος που αναλύει τις μαστογραφίες πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον 60 ώρες ειδικής εκπαίδευσης και να εξετάζει τουλάχιστον 500 μαστογραφίες κάθε χρόνο.

• Όλος ο εξοπλισμός, όπως η λυχνία του μαστογράφου και το σύστημα επεξεργασίας εικόνας, πρέπει να υποβάλλεται σε αυστηρό ποιοτικό έλεγχο πριν από τη χρήση και να διατηρεί υψηλά ποιοτικά επίπεδα κατά τη λειτουργία.

Με αυτά τα κριτήρια, διασφαλίζεται η ποιότητα της εξέτασης και η αξιοπιστία της διάγνωσης.

Ναι, η μαστογραφία έχει ορισμένους περιορισμούς. Περίπου 8%–12% των καρκίνων δεν ανιχνεύονται μέσω μαστογραφίας. Το πρόβλημα είναι πιο έντονο σε γυναίκες με πυκνό μαστικό ιστό, όπου η πυκνότητα του ιστού μοιάζει με την πυκνότητα πιθανών κακοήθων αλλοιώσεων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι όγκοι που δεν συνοδεύονται από μικροαποτιτανώσεις (αποθέσεις ασβεστίου) μπορεί να μην είναι ορατοί, μειώνοντας την ευαισθησία και την ακρίβεια της εξέτασης.

Μαστογραφία σε γυναίκες με ενθέματα σιλικόνης

Η μαστογραφία μπορεί να διενεργηθεί σε γυναίκες που φέρουν σιλικονούχα ενθέματα, χρησιμοποιώντας όμως ειδική τεχνική ώστε να απεικονιστεί όσο το δυνατόν περισσότερο το μαζικό παρέγχυμα που καλύπτεται από το ένθεμα.

Στη διαγνωστική μαστογραφία εφαρμόζεται η τεχνική Eklund, κατά την οποία το ένθεμα μετατοπίζεται οπίσθια και προς τα άνω, ενώ ο μαστός έλκεται προς τα εμπρός, ωθώντας το ένθεμα προς το θωρακικό τοίχωμα. Πρόκειται για μια μέθοδο που απαιτεί εμπειρία και δεξιοτεχνία από τον τεχνολόγο που πραγματοποιεί την εξέταση.

Σε τι βοηθά η τεχνική Eklund;

Η τεχνική αυτή επιτρέπει την απεικόνιση τμήματος του μαστού που αλλιώς καλύπτεται από το ένθεμα, βελτιώνοντας σημαντικά την ευκρίνεια του μαζικού παρεγχύματος. Εφαρμόζεται τόσο σε ενθέματα που βρίσκονται οπισθίως όσο και πρόσθια του θωρακικού μυός, εφόσον το ένθεμα είναι μαλακό και δεν υπερβαίνει σημαντικά σε μέγεθος τον σωματότυπο της γυναίκας.

Πλεονεκτήματα

Η τεχνική Eklund προσφέρει σημαντική βελτίωση στην ποιότητα της εικόνας και επιτρέπει την απεικόνιση μεγαλύτερου τμήματος του μαζικού παρεγχύματος.

Κύρια ζητήματα που σχετίζονται με τα ενθέματα σιλικόνης κατά τη μαστογραφία:

• Κίνδυνος μη ανίχνευσης καρκίνου λόγω επισκίασης από τα ενθέματα.

• Απαιτούνται περισσότερες λήψεις κατά τη διενέργεια μαστογραφίας ή τομοσύνθεσης.

• Σπανίως υπάρχει κίνδυνος ρήξης του ενθέματος.

Προετοιμασία για ψηφιακή μαστογραφία ή 3D τομοσύνθεση

Την ημέρα της εξέτασης:

• Αποφύγετε τη χρήση αποσμητικού, ταλκ ή λοσιόν στο στήθος, καθώς μπορούν να εμφανιστούν στη μαστογραφία ως στίγματα και να δώσουν ψευδή ευρήματα.

• Ενημερώστε τον γιατρό ή τον τεχνολόγο για τυχόν νέα ευρήματα ή συμπτώματα στο μαστό σας, καθώς και για προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις, χρήση ορμονών και οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό καρκίνου του μαστού.

• Φέρτε μαζί σας προηγούμενες μαστογραφίες, ώστε να μπορούν να συγκριθούν με την τρέχουσα εξέταση.

• Αποφύγετε να προγραμματίσετε τη μαστογραφία μία εβδομάδα πριν από την έμμηνο ρύση, εάν κατά την περίοδο αυτή εμφανίζετε έντονο άλγος ή αίσθημα βάρους στο στήθος. Η καλύτερη περίοδος για την εξέταση είναι περίπου μία εβδομάδα μετά την πρώτη ημέρα της περιόδου.

• Σε περίπτωση πιθανής εγκυμοσύνης, ενημερώστε πάντα τον γιατρό ή τον τεχνολόγο πριν την εξέταση.